Aoao e uiga i tusitala tusitusi ma tala faalilolilo
Talu ai o tala o leoleo e faalagolago i mafaufauga, o elemene elemene e seasea oo mai i le taʻaloga. E mafai e le leoleo ona avea o se tagata sailiili tumaoti, o se leoleo, o se tina matua ua oti lana tane po o se teineitiiti, ae e leai se mea e maua e ia mai le foia o le solitulafono.
O tala faʻasolopito, e le pei o leoleo, faʻamalosi, tala moni solitulafono, ma isi ituaiga solitulafono e masani ona le taulai i luga o le toto, gore, ma faʻamatalaga mataʻutia o le fasioti tagata, ae, nai lo le paso o se fasioti tagata le mautonu. E ui e mafai e tagata tusitala o tala faasolopito anamua ona nonofo i luga o faʻamatalaga kalafa poʻo le feusuaʻiga mataga, o se mea e seasea lava. O le mea moni, o le tele o "mea masani" mealilo e pauu i totonu o le ituaiga o "fasiotiga lelei, mama" lea e afaina ai le ulu o le tagata ua afaina ai, inu, paʻu, pe fasiotia foʻi i se tasi paʻu ma sina leai se mafatiaga e aofia ai.
Talafaasolopito o Tala Tusiata
O le tala muamua o le "ofisa aloaia" o le Murders i le Rue Morgue , na tusia i le 1841 e Edgar Allen Poe. E ui o Poe e le o le tala muamua e aofia ai se mealilo po o se fasioti tagata, o le taimi muamua lea na folasia atu ai le uiga fou o le tagata na te vaaia. O le faʻamuamua foi lea o le faʻataʻamilosaga atoa i le fofo o se paso e aafia ai le fasioti tagata.
O tusitusiga a Poe o ni tala pupuu, ae o le Moonstone, saunia e Wilkie Collins, o se tusi talatalanoa atoa, lea sa i ai, i le taimi lava e tasi, se mealilo fasioti tagata.
O le sili ona lauiloa o le au tusitala o fiction, Sherlock Holmes, na faia e Arthur Conan Doyle mo Strand Magazine i le 1887. O Conan Doyle na ia atiae le manatu o le "tagata faufautua faufautua," o ia lea e galue tutoatasi mai leoleo - faatasi ai ma se e le o le susulu o lana soa o lona auai e mafai ona maua ai le malie, tala faatino, masalosalo poʻo se avanoa e faʻasalalau ai le tagata faitau ma le faʻamalamalamaina o faʻaaliga ma le mumu.
O le "Golden Age of Mysteries" - i le 1920 ma le 1930 - na aofia ai tusitala e pei o Agatha Christie, Dorothy Sayers, Josephine Tey, Ngaio Marsh. O nei tusitala na faʻailoaina ai tamaʻitaʻi ma faʻasalaga faʻamalosi - o fale manomali, o vaʻa feʻaʻei, ma faga eleele, ma isi - ua faʻaauau pea ona fiafia tagata faitau.
Ituaiga o Tala Faasolopito
E i ai le tele o vaega o tala faalilolilo. E ui e leai se tulafono "aloaia" o tulafono mo le tusiaina o se ituaiga faapitoa, o nei faʻamatalaga e tatau ona aoga:
- O le faʻamafanafana o se faʻamatalaga agaʻi malu, e toetoe o taimi uma, i totonu o se taulaga poʻo se nuʻu. O le tagata e siakiina o se tagata faasee, e masani lava o se tamaitai.
- O le tala o le tagata na teʻaina le tala o se tagata matua tele lea na lauiloa i le vaitaimi o le 1930 ma tusitala e pei o Dashiell Hammett oe na atiina ae ni "fale tumaoti" pei o Sam Spade.
- O le "potu e lokaina" poʻo le "faʻafefe" le mealilo o se paso lea e avea ai le amio ma mea lona lua e maua ai ma faʻamatalaina faʻaaliga.