Tamaiti aʻoga o loʻo tulituliloa tikeri faʻauʻu i le soifua maloloina o le lautele e manaʻo e avea le lalolagi ma se nofoaga saogalemu ma soifua maloloina. E ala i le suʻesuʻeina o matāʻupu e pei o faʻamaʻi pipisi, faiga faʻavae lautele, biostatistics ma tutusa, e maua ai e tamaiti aoga le malamalama e talafeagai e fesoasoani i fofo mo nisi o faafitauli sili ona faigata o le lalolagi.
O faafitauli o le soifua maloloina lautele e le o foia e se tasi tagata. I le tele o tulaga, o fofo pito sili ona lelei mo faafitauli i le lautele ua atiae i auala eseese. O le soifua maloloina o tagata lautele e masani ona galulue faatasi ma sui filifilia, tulafono faamalosia, tagata tali mai faalavelave faafuasei ma fomaʻi. E tofu tagata tomai faapitoa ma le malamalama e manuia ai le vaega.
O le tele o faafitauli e foia e tagata e faia ni nai eseesega ma ni mea laiti e maua lea e oʻo atu ai i le tele o suʻesuʻega, aʻoaʻoga, soifua maloloina, faiga faʻavae lautele ma sauniuniga faʻalavelave. O galuega i aso uma o nisi taimi atonu e foliga mai e leai se aoga e tau atu i mea tetele mo le soifua maloloina o tagata lautele ma o le a oʻo mai i le lalolagi.
Ina ia saofagā i le lautele o le soifua maloloina lautele i ni auala anoa, oi latou e umia le pule o le soifua maloloina lautele (MPH) e manaʻomia tagata e ana galuega e totogi. O nisi nei o galuega e aupito sili ona fetaui ma sui o le MPH o loʻo i ai i latou o loʻo i ai le fiafia ma aʻoaʻoga.
01 Epidemiologist
I se suʻesuʻega vavalalata, o le galuega a se faʻamaʻi pipisi e pei lava o se leoleo leoleo . Faʻaopoopoina ma auʻiliʻili faʻamaoniga e fuafua pe faʻapefea ona tutupu mea leaga. E le gata i lea, o mafaufauga a le epidemiologists e fuafua auala e mafai ai ona taofia faʻamaʻi. E talitutusa lenei mea ma le puipuiga o solitulafono i le matagaluega a leoleo. I faʻamaʻi ma faʻamalosia tulafono, o taumafaiga puipuia e fuafuaina e faʻatatau ai vaega patino o le faʻafanua poʻo vaega o tagata.
Epidemiologists e fia iloa i le natura. Latou te tilotilo i faʻamatalaga ma taumafai e iloa po o le a le uiga ma le mea o loʻo amata ai faiga. Afai e faasalalauina se faʻamaʻi i luga o se laufanua, o le a faʻaauau pea ona gaoioi i lona tulaga o loʻo i ai nei? Afai o se vaitausaga o loʻo feagai ma se faʻaopoopoga o mea tutupu o se gasegase, aiseā ua aʻafia ai lenei vaega i le le tutusa?
02 Biostatistician
O le toʻatele o tagata e 'inoʻino i latou aʻoga faʻapitoa o kolisi, ae o le mataupu autu e aofia ai i le tele o polokalame faʻaeʻeina aua o suʻesuʻega muamua o se vaega autū lea e tusa ai ma fuafuaga uma. E ui lava i le lautele o le le fiafia mo le mataupu autu.
E manaʻomia e taʻitaʻi o le soifua mālōlōina ni faʻamaumauga maʻoti e fai ai filifiliga. E mafai ona latou faʻaauau aʻoaʻoga, ae latou te matua mananao lava i faʻamatalaga lelei e taʻitaʻia ai a latou filifiliga. Sei vagana ua i ai le latou aufaigaluega e mafai ona latou taʻu atu ia i latou le uiga oa latou faamatalaga, o le faʻamatalaga e le aoga. O le mea lea e amata ai ona taʻalo ai biostatisticians.
Mo tagata solitulafono e fiafia i fuainumera ma le soifua maloloina o le lautele, o se galuega e avea o se tagata o le biostatistian o le a tuuina atu le galulue punouai. E pei ona aoina e pisinisi, nonprofits ma faʻalapotopotoga a le malo ia faʻamatalaga, o tomai faʻapitoa na faʻapipiʻiina i le faʻatulagaina, faʻamatalaina ma le suʻesuʻeina o faʻamaumauga tele ua avea ma mea sili atu ona taua.
03 Tagata suʻesuʻe
O nisi tagata e fiafia i le fiafia o se faalavelave faafuasei. O le mafuaaga lena ua avea ai nisi tagata ma leoleo , o fomaʻi faa-fomaʻi, ma tagata fuimu . O isi tagata e fiafia e fesoasoani i tagata i auala faʻapena ae latou te le manaʻo i le faʻailoaina o le faʻafefe o tagata faʻanatinati faʻafuaseʻi. E fesoasoani tagata suʻesuʻe i le soifua maloloina lautele e ala i suʻesuʻega faasaienisi nai lo le vave tali atu i faʻalavelave faʻafuaseʻi.
O tagata suʻesuʻe e masani lava o faʻamaʻi pipisi ma tagata o le biostatisticians; ae ui i lea, o tagata suʻesuʻe e tuuto atoatoa i le suʻeina o manatu. Latou te taumafai e saili mea moni faasaienisi ma faaaoga na mea moni i le lalolagi o siomia ai i latou. O isi tagata tomai faapitoa i soifua maloloina lautele e faʻaaogaina galuega a tagata suʻesuʻe e avea ma faavae mo a latou lava galuega. Mo se faʻataʻitaʻiga, e faʻaaogaina e le aʻoga soifua maloloina sikolasipi suʻesuʻega faasaienisi e atiaʻe ai faalauiloa faalauiloa faalauaitele ma aoaoga tau aoaoga.
04 Tagata Soifua Maloloina Soifua Maloloina
E logoina e le aʻoga lautele tagata lautele e uiga i mataupu tau le soifua maloloina lautele ma fesoasoani i tagata taitoatasi e faia ni galuega e puipuia ai lo latou ola maloloina, soifua maloloina o latou aiga ma o latou soifua maloloina. Mo se faʻataʻitaʻiga, o se tagata aʻoaʻoga soifua maloloina lautele o loʻo faʻapitoa i le HIV / AIDS, e atiina ae pepa, polosiua ma aʻoaʻoga mo tagata HIV / AIDS, o latou aiga ma tagata lautele.
O nei faiaoga e faia ni eseesega laiti i aso taitasi e ala i le fesoasoani i tagata e tauaveina le matafaioi mo lo latou soifua maloloina. Latou te maua le fiafia pe a faʻamalosia e a latou taumafaiga amioga a isi.
05 Faʻauluuluga o le Soifua Malōlōina
E ui o le toatele o tagata o loʻo tafe falemai o fomaʻi ma tausitusi i fefaʻatauaiga, o isi e iai talaʻaga i le soifua maloloina lautele. O lenei aʻoaʻoga ma le poto masani e aoga tele i le faʻataʻitaʻiina o falemaʻi ma falemaʻi ona o nei gaioiga o loʻo faʻapitoa i faʻafitauli faʻafuaseʻi o le soifua maloloina lautele i tagata ma e aoina ai faʻamaoniga lautele.
E le gata i lea, o falemaʻi ma falemaʻi e maualuga le faʻatulafonoina. O loʻo i ai pea se tasi e tilotilo i le tauau o le pule o le falemai. O sui o le MPH e talafeagai lelei e taʻitaʻia le tausisia o le tausisia o taumafaiga aua ua latou feagai ma faigata o aoga faauu ma ona o lo latou naunau e tausia tagata soifua maloloina.
06 Faufautua Faiga Faavae
E tusa lava pe i pisinisi, nonprofits poʻo le malo, e manaʻomia e faʻalapotopotoga a le malo lautele ni faufautua o faigamalo e fesoasoani ia i latou ia malamalama i tulafono, tulafono faatonutonu, ma faiga faʻavae a le malo e tuʻuina atu i tagata lautele ma luga o pisinisi e pei o mea e gaosiga mea taumafa, kamupani vailaau mo togafitiga, ma gaosi oloa gaosi. Maualuga tikeri e pei o le MPH ma saunia tagata e tusitusi ma auʻiliʻili faiga faʻavae lautele.
E manaʻomia e taʻitaʻi le tomai o faufautua faʻavae. A maeʻa ona latou malamalama i faiga faʻavae mo i latou lava, ona faʻamatalaina lea e faufautua o faiga faavae ia faiga faʻavae ma fautuaga mo faʻatauga ma a latou faʻalapotopotoga.
07 Palo o le Fono
Sui Usufono e fiafia i le soifua maloloina o le lautele ma komiti e feagai ma tagata faigaluega o le soifua maloloina lautele e iai tomai i le soifua maloloina lautele. O sui o le MPH o loʻo nofo lelei e tauva mo nei avanoa.
Aufaigaluega e amata i le pito i lalo o le apefai, ae afai e mafai ona tautau mo ni nai tausaga, o le suiga masani i le aufaigaluega a Capitol Hill e maua ai avanoa mo le alualu i luma. Faatasi ai ma le tomai i se vaega o faiga faavae ma se igoa tauleleia mo le galue malosi, e leai se tala pe o le a le mamao e mafai ai e le MPH ona alu i Uosigitone. E manaʻomia e le Hill, ofisa o le malo, ma le lobbyists tagata pei o lenei.