E masani lava (ae le o taimi uma) o se amio i se bildungsroman e lagona le vavae ese ma le tuua toatasi ae ua faaiʻu i luga o se tusi lelei ma le amio e lagona ai se lagona o le malamalama o le tagata lava ia.
E ui atonu e te le masani i le faaupuga bildungsroman, e te masani i le fuaitau o le "tausaga-mai-tausaga" lea e faaaoga e fesuiaʻi ma bildungsroman. E ui o tusitusiga ua tumu i le tele o faataitaiga o se bildungsroman lua faataitaiga muamua e matamata i ai, "David Copperfield" na tusia e Charles Dickens i le 1850 ma le "Jane Eyre" na tusia e Charlotte Bronte i le 184. Sei o tatou tilotilo uma ma vaai pe faapefea ona atiae e tagata ova taimi.
"David Copperfield"
O le tala e mulimuli i le olaga o David Copperfield mai lona laʻitiiti i lona matua. Na fanau Tavita i Egelani, e ono masina talu ona maliu lenei tama. Ua toe faaipoipo lona tina ina ua fitu tausaga o Tavita ma e lei umi ae auina atu loa Tavita i se aoga ulufale e taitaia e se taitai pule silivale o Mr. Crakle.
Ua mafatia Tavita i le lima o Mr. Crakle ma filifili e sola ese ma alu e nofo faatasi ma se tina agalelei agalelei o le na te viia David ma iu ai ina siitia o ia. Na ia auina atu foi o ia i se aoga sili ona ulufale atu i Dover lea e feiloai ai ma Tausaga, o le afafine o le pule o le fale o Tavita ua tupu mai se potu mai. E pulea e Tavita le faaumaina o le aoga, avea ma se tagata suʻesuʻe, aʻoaʻo poto, auai i se nusipepa ma mulimuli ane maua ai le lauiloa ma le tamaoaiga o se tusitala, tusitusi talafesa.
Ua ia maua foi le fiafia moni pe a maeʻa lana faaipoipoga le fiafia ina ua maliu lana tama teine ma saili Tavita (ma faaipoipo) Agnes, lona alofa moni.
"Jane Eyre"
"Jane Eyre" e le gata o uluaʻi tusitusiga a tamaitai, o se tasi o faʻataʻitaʻi sili ona lelei ma muamua o le ituaiga. O lenei tala o loʻo faʻamatalaina ai le tala i se tamaʻitaʻi ua matuaoti, o loʻo maua le avanoa e avea ai ma se tamaitai sili. O le tulaga tutusa o Jane e tutusa ma le mamalu o le tagata lava ia i luga atu o isi tulaga lelei lautele ma o lona faletupe ma alii taitaia o loo faaalia ai lona agaga le mafaamatalaina i tua o se tasi na faamatalaina i le amataga ona o le "mativa, le manino, manino, ma le itiiti."