Mataupu 128Assault
Tusitusiga .
"(A) Soʻo se tagata e noatia ma fai fuafua i lenei mataupu o loʻo taumafai pe ofoina atu ma le faʻatagaina faasolitulafono po o sauāga e faʻaleagaina ai le tino i se isi tagata, tusa lava poo le a le faʻataunuʻuina poo le ofoina atu, ua nofosala i le faaoolima ma e tatau ona faʻasalaina o se faʻamasino mafai ona faatonu.
(b) Soʻo se tagata e noatia i lenei mataupu o ai-
- (1) ua ia faia se faaoolima i se auupega matautia po o isi auala po o malosiaga e ono mafua ai le oti po o manuaga ogaoga i le tino; poʻo
(2) ua faia se osofaʻiga ma faia ma le loto i ai manuaga ogaoga i le tino ma le leai foi o se auupega; ua nofosala o ia i le faaoolima mataga ma e tatau ona faasalaina e pei ona faatonu e le faamasinoga. "
Elemene.
(1) osofaʻiga faigofie .
- (a) Le tagata ua tuuaia na ia taumafai pe ofoina atu e afaina ai le tino i se tagata faapitoa; ma
(b) Le faia o le taumafaiga poʻo le ofoina atu i le faʻatagaina faasolitulafono po o sauāga.
(2) Faʻasalaga e faʻaaogaina e se pu .
- (a) E faapea o le ua tuuaia na afaina ai le tino i se tagata faapitoa; ma
(b) Le faaoolimaina o le tino na faia i le le tusa ai ma le tulafono po o le sauaga.
(3) Faʻailoga e faatagaina ai le faʻateleina o faasalaga e faʻatatau i le tulaga o le ua afaina .
- (a) Faʻalavelave i luga o se komisi, tusi faʻamaonia, leai se faʻasalaga, poʻo se tagata ofisa laʻititi .
(b) Faʻailoga i luga o se tagata ofisa poʻo le faʻalogo i le faʻatinoga o tiute, poo luga o se tagata i le faʻatinoina o tiute e faamalosia ai le tulafono .
(c) O le faaoolima na faʻaumatia e se pati i luga o se tamaititi i lalo ifo o le 16 tausaga .
- (i) Le taumafai o le ua molia e faia, ofoina atu e faia, pe sa afaina ai le tino i se tagata faapitoa;
(ii) Le faia o le taumafaiga, ofoina atu, poʻo le faʻaleagaina o le tino na faia i le faʻatagaina faasolitulafono po o sauāga;
(iii) E faapea o le tagata o se komisi , tusi poloaiga, leai se faʻasalaga, poʻo se tagata ofisa laʻititi; ma
(iv) Na iloa e le ua molia e faapea o le tagata na tofiaina, tusi saisai, e le faʻasalaga, poʻo se tagata ofisa laʻititi.
- (i) Le taumafai o le ua molia e faia, ofoina atu e faia, pe sa afaina ai le tino i se tagata faapitoa;
(ii) Le faia o le taumafaiga, ofoina atu, poʻo le faʻaleagaina o le tino na faia i le faʻatagaina faasolitulafono po o sauāga;
(iii) O le tagata o ia o se fitafita poʻo se vaaiga i le faʻatinoga o tiute poʻo se tagata o ia lea sa i ai ma sa i ai i le faʻatinoga o leoleo puipui, leoleo militeli, leoleo o le teritori, matai i lima, poʻo isi tulafono faamiliteli poʻo tulafono a tagata lautele tiute e faamalosia ai; ma
(iv) Na iloa e le ua molia e faapea o le tagata o se fitafita po o le mataʻituina i le faatinoga o tiute pe o se tagata o ia lea sa i ai ma sa i ai i le faatinoga o leoleo puipuiga, leoleo militeli, leoleo o le teritori, matai i auupega, po o isi fitafita poʻo tiute faʻavae o le tulafono.
- (i) e faapea o le tagata ua tuuaia na afaina ai le tino i se tagata faapitoa;
(ii) Le faia o le faaoolima i le tino i se faiga faasolitulafono po o sauāga; ma
(iii) O lea tagata o le tamaitiiti i lalo o le 16 tausaga.
(4) osofaʻiga faʻaleagaina .
- (a) Faʻailoga i se auupega mataʻutia po o isi auala o le malosi e foliga mai e maua ai le oti poʻo manuaga ogaoga i le tino .
(b) Faʻalavelave lea na mafua ai ona faaoʻoina ma le loto i ai manuaga ogaoga i le tino .
- (i) Le taumafai o le ua molia e faia, ofoina atu e faia, pe sa afaina ai le tino i se tagata faapitoa;
(ii) E faapea o le tagata ua tuuaia na faia faapea i se auupega, o lona uiga, po o le malosi;
(iii) Le faia o le taumafaiga, ofoina atu, poʻo le faʻaleagaina o le tino na faia i le faʻatagaina faasolitulafono po o sauāga; ma
(iv) O le auupega, o lona uiga, poʻo le malosi sa faʻaaogaina i se auala e ono tupu mai ai le oti poʻo manuaga ogaoga i le tino.
(Manatua: A faʻaaogaina se fana, faʻaopopo le elemene o loʻo i lalo)
(v) O le auupega o se fana e ave i luga.
- (i) Le osofaia e le tagata ua tuuaia se tagata faapitoa;
(ii) O manuaga tuga i le tino na mafua ai ona aafia i sea tagata;
(iii) Le faia o manuaga tuga i le tino na faia i se faiga e le tusa ai ma le tulafono poo le sauā; ma
(iv) O le tagata ua tuuaia, i lena taimi, sa i ai le faamoemoe tonu e faaoo manuaga ogaoga i le tino. (Manatua: A faʻaaogaina se fana, faʻaopopo le elemene o loʻo i lalo)
(v) E faapea o le manuʻa na mafua mai i se fana fana.
Faamalamalamaga.
(1) osofaʻiga faigofie .
- (a) Faauigaga o osofaiga . O le "faaoolima" o se taumafaiga poʻo se ofo faʻasalaga poʻo se faʻamalosi e faʻaleagaina ai le tino i le isi, e tusa lava pe faʻataunuʻu pe leai le taumafaiga poʻo le ofo. E tatau ona faia e aunoa ma se faʻatagaga faaletulafono po o se faʻatagaga ma e aunoa ma le maliega faaletulafono o le tagata ua aʻafia. "Faʻaleagaina o le tino" o lona uiga o se paʻa leaga o se tasi, e tusa lava po o le a.
(b) Eseesega i le va o "taumafaiga" ma le "ofoina atu" osofaʻiga ituaiga .
(ii) Faʻamasinoga o le ofoina atu o ituaiga . O le "ofo" o osofaʻiga ituaiga o se faʻamaoniga e le tusa ai ma le tulafono o le faʻamalosi, e ala i le faʻamoemoe poʻo le faia faʻamaonia o le faatamala o le gaioiga poo le le faia, lea e mafua ai i le mafaufau o le isi se lagona talafeagai o le mauaina vave o manua. E le manaʻomia le manaʻoga faapitoa e faʻaleaga tino.
- (i) Taumafaiga o osofaiga . O se osofaʻiga o le "taumafai" e manaʻomia ai se faʻamoemoe faʻapitoa e faʻaleagaina le tino, ma se mea e sili atu ona leaga-o lona uiga, o se gaioiga e sili atu nai lo na o le sauniuni ma e foliga mai o loʻo aʻafia ai le manua o le tino. E ono mafai ona faia se osofaʻiga osofaʻiga e tusa lava pe leʻi iloa e le tagata manua le mea na tupu i lea taimi.
(iii) Faataitaiga .
- (A) Afai o le a fai e Doe se lima i le ulu o Roe e faamoemoe e fasi ia Roe ae na misia, ua faia e Doe se osofaʻiga o se osofaʻiga, tusa lava pe silafia e Roe le taumafaiga.
(B) Afai o le a faia e Doe se moto i luga tonu o le ulu o Roe pe o le mea na mafua ai le faʻamalalaina o le amioletonu, ma ua iloa e Roe le oso mai ma o le mea lea ua mafua ai le fefe o le taia, ua faia e Doe se osofaiga o le ofo pe leai Faia e le tama ia Roe.
(C) Afai o le a fai e Doe i le ulu o Roe, ma le faamoemoe e lavea, ma ua iloa e Roe le oso mai ma o le mea lea ua mafua ai le fefe o le taia, ua faia uma e Doe se ofo ma se osofaʻiga taufaasese.
(D) Afai o fai e Doe i le ulu o Roe e tau lava ina fefefe ia Roe, e le o faamoemoe e lavea ia Roe, ma Roe e le o vaai i le paʻa ma e le o fefe, ona leai lea o se osofaiga o soo se ituaiga ua faia.
(c) Tulaga e le mafua ai le faaoolima .
- (i) Faia o sauniuniga . Sauniuniga e le o se mea e sili atu, e pei o le pikiina o se maa e aunoa ma se taumafaiga pe ofo atu e togi, e le o se osofaʻiga.
(ii) upu taufaamatau . O le faʻaaogaina o upu faʻamataʻu e le o se osofaʻiga. Ae peitaʻi, afai o upu taufaʻatau faʻatasi ma se mea e mataʻutia pe faʻaalia, atonu e ono osofaia, talu ai o le tuufaatasiga e aofia ai se faʻaaliga o le sauāga.
(iii) Tulaga e mafua ai le faaleagaina . Afai o tulaga ua iloa e le tagata na faʻamaonia e le mafai ai ona faʻaleagaina le tino e leai se osofaiga. O le mea lea, afai e auai se tagata i se taumafaiga manino e osofaia se tasi e ala i se faasalalauga le manino i nisi o ituaiga o faamoemoe e le tatau ona oso, e leai se osofaiga. Mo se faʻataʻitaʻiga, afai e sii aʻe e Doe se fasilaau ma faʻafefe ia Roe i le vaʻaiga mamao e fai atu, "Ana e le o se toeaina, o le a ou tuʻituʻi oe i lalo," E leai se osofaiga a Doe. Ae ui i lea, o se ofo e faaoo manua tino i luga o le isi lava taimi pe afai e le tausisia e lena tagata se manaoga lea e leai se aia tatau faaletulafono e faia o se faaoolima. O le mea lea, afai e tusi e Doe se fana i Roe ma fai mai, "Afai e te le tago i lau uati, o le a ou fanaina oe," ua faia e Doe se osofaiga ia Roe. Vaʻai foi - parakalafa 47 (faomea) o lenei vaega.
(d) Tulaga e le aofia ai puipuiga mo le faaoolima .
- (i) Faʻamalo taumafaiga a le osofaiga . E le o se puipuiga i se moliaga o le faaoolima e faapea, mo nisi mafuaaga e le o silafia e lē na osofaia, o se osofaʻiga osofaia na noatia e toilalo. O le mea lea, afai e ave e se tagata se fana ma mea e talitonuina o se kilika lelei, ma tusi i le isi, toso le mea na tupu, atonu o le a nofosala lena tagata i le faaoolima e ui lava e le atoatoa le kesi ma e leʻi mu. E faʻapea foʻi, pe afai o se tagata i totonu o se fale e oso i luga o le taualuga i se nofoaga e talitonu ai le leoleo, o le tagata e ono nofosala i le faaoolima e ui lava o le leoleo i se isi nofoaga i luga o le taualuga.
(ii) Faʻasalalau tagata ua afaina . Ua maeʻa se osofaiga pe afai ei ai se faʻaalia o le vevesi ma o se mea e mafai ona aʻafia ai le faʻaleagaina o le tino e mafua ai le tagata o loʻo faʻatonuina ia iloa lelei, seʻi vagana ua faʻaumatia le tagata. E moni lenei mea e ui lava na toe togafitia le tagata manua ma e leʻi i ai i totonu o le itu moni o le osofaʻiga. Ae ui i lea, e tatau ona i ai se malosi manino i le taimi nei e faʻaleagaina ai le manuʻa. O le mea lea, o le faʻamoemoeina o se fana i se tagata i se mamao e manino lava e le mafai ona faamanualia e le o se osofaʻiga.
(2) Pamu .
- (a) Aotelega . A "pa" o se osofaʻiga lea o le taumafaiga poʻo le ofoina atu o le faʻaleagaina o le tino e faʻaaogaina e ala i le faʻaleagaina o lena faʻalavelave.
(b) Faaaogaina o le malosi . O le malosi o loʻo faʻaaogaina i totonu o se maa atonu na faʻaaoga tuusao pe leai foi. O le mea lea, e mafai ona faʻamaonia se maa e ala i le afaina o le solofanua lea o loʻo sii ai le tagata ma mafua ai ona togi le tagata i le solofanua, faʻapea foi ma le taina saʻo o le tagata.
(c) Faataitaiga o le pauna . Atonu o se maa e faʻafefe i luga o le isi, tulei se tagata lona tolu i le isi, tuu se taifau i le isi tagata e tipi le tagata, tipi le isi laei ao uuina e le tagata e aunoa ma le paʻi pe fuafua e paʻi i le tagata, fana se tagata, mafua ai se tagata e inu mea inu, pe ave se taavale i se tagata. O se tagata o ia lea, e ui lava ina le faʻataga i le faʻaaogaina o le malosi, faʻaaogaina le malosi nai lo le mea e manaʻomia, ua ia faia se pati. Togiina se mea i totonu o se faʻapotopotoga e mafai ona avea ma se maa i luga o soʻo se tasi e oso i ai le mea.
(d) Tulaga e le o aofia ai le pa . Afai e afaina le tino i se tulaga e aunoa ma se iloa ma e aunoa ma se faatamala, e leai se pauna. E le o se pati foi e paʻi atu ai i se tasi e tosina atu le isi i le mafaufau pe puipuia ai manua.
(3) Faʻailoga e faatagaina ai faʻasalaga faʻavae e faavae i le tulaga o tagata ua afaina .
- (a) Faʻalavelave i luga o se komisi, tusi faʻamaonia, leai se faʻasalaga, poʻo se tagata ofisa laʻititi . E maualuga le faasalaga pe a tuʻuina atu se osofaʻiga i luga o se tagata ofisa faipule o le vaegaau a le Iunaite Setete, po o se malo mai fafo, pe i luga o se tusi saisai, e le faʻasalaina, poo se tagata ofisa sili o le autau a le Iunaite Setete. O le malamalama i le tulaga o le ua afaina o se elemene taua o le Solitulafono ma e ono mafai ona faamaonia e ala i molimau faʻapitoa. E le tatau ona maualuga le tagata manua i le tulaga poʻo le faʻatonuina i lē ua molia, o le tagata ua afaina ia i ai i le auupega e tasi, pe o le tagata na aafia i le faatinoina o le ofisa i le taimi o le osofaiga.
(b) Faʻailoga i luga o se tagata ofisa poʻo le faʻalogo i le faʻatinoga o tiute, poo luga o se tagata i le faʻatinoina o tiute e faamalosia ai le tulafono . E maualuga le faasalaga pe a faia le faaoolima i luga o se fitafita poʻo le mataʻituina i le faatinoga o tiute poʻo luga o se tagata o loʻo galue i le taimi nei leoleo leoleo, leoleo a le militeli , leoleo o le teritori, matai i auupega, poʻo isi faʻamasinoga o le ofisa o le tulafono. O le malamalama i le tulaga o le ua afaina o se elemene taua lea o lenei solitulafono ma e mafai ona faamaonia e ala i molimau. Tagaʻi - parakalafa 38c (4) mo le faʻamatalaga o le "fitafita poʻo le mataʻituina."
(c) O le faaoolima e faʻaaoga e se paʻa i luga o se tamaititi i lalo o le 16 tausaga le matua . E maualuga le faasalaga pe a osofaʻia e se pati i se tamaititi i lalo o le 16 tausaga le matua. O le iloa o le tagata na osofaia i lalo o le 16 tausaga le matua e le o se elemene o lenei solitulafono.
(4) osofaʻiga faʻaleagaina .
- (a) Faʻailoga i se auupega mataʻutia poʻo isi auala poo le malosi e mafua ai le oti poʻo manuaga ogaoga i le tino .
(b) Faʻalavelave lea na mafua ai ona faaoʻoina ma le loto i ai manuaga ogaoga i le tino .
(ii) Isi auala poʻo le malosi . O le fuaitau "isi auala poʻo le malosi" e mafai ona aofia ai soʻo se auala poʻo se meafaigaluega e le masani ona mafaufauina o se auupega. Afai o le natura ma le ono tulai mai o se faaaogaina patino o soʻo se auala poʻo se malosi o le a mafua ai le oti poʻo le manua ogaoga i le tino, e mafai ona faʻamaonia e faapea o le auala poʻo le malosi e "foliga mai" e maua ai lena iuga. O le faaaogaina lea e masani ona tuu i ai se ituaiga o meafaifaaili e le taua i le fesili i lona auala e galue ai i se mataupu faapitoa. O le mea lea, o se fagu, pia pia, se papa, se mea e fai ai le pusa, se fasi paipa, se fasi laupapa, vai inu, fualaau faasaina, poo se fana e mafai ona faaaoga i se auala e ono tupu ai le oti po o manuaga ogaoga i le tino. I le isi itu, o se pusa faʻapipiʻi, pe a tuʻuina atu e pei o se fana ma e le o se faletua, e le o se auupega mataʻutia po o se auala malosi e mafua ai ni manuaga ogaoga o le tino, tusa lava poo le leai o se mea na faʻaumatia.
(iii) Faʻasalaga tigaina o le tino . "Manuaga ogaoga o le tino" o lona uiga o manuʻa ogaoga o le tino. E le aofia ai ni manuaga laiti, e pei o se uliuli po o se toto toto, ae aofia ai ponaivi gau, pe o le gaʻo, gaʻo loloto, tino o le tino, gasegase matuia o totoga, ma isi manuʻa tuga.
(iv) O le maliu poʻo le manua e leʻo manaʻomia . E le tatau ona afaina moni le oti poʻo manuaga ogaoga i le tino e faʻamaonia ai le faaoolima i se auupega mataʻutia poʻo se auala e ono tupu ai ni manuaga ogaoga i le tino.
- (i) Aupega matautia . O se auupega e matautia pe a faʻaaogaina i se auala e ono tupu mai ai le oti poʻo manuaga ogaoga i le tino.
- (i) I le lautele . E tatau ona faʻamaonia e faapea o le ua tuuaia ua faamoemoe patino ma faia ni manuaga ogaoga i le tino. E le lava le faʻamalosia o le agavaʻa.
(ii) Manatu faʻaalia . E mafai ona faamaonia le faamoemoe faapitoa e ala i molimau faʻapitoa. A oʻo mai ni manuaga ogaoga i le tino e ala i le faʻaaogaina o le malosi i se auala e mafai ai ona maua lena taunuʻuga, e mafai ona faʻaalia e faapea o manuaga ogaoga o le tino na fuafuaina. I le isi itu, e le mafai ona tosina ese lena mea pe afai e taia e se tasi le isi i se moto i se auala savali e tusa lava pe pa'ū le tagata manua ma pa'ū le ulu o le tagata manua ma le mafiafia o le ulupo. Ae ui i lea, e mafai ona faia lenei ituaiga o faaoolima mataʻutia i fusi, e pei o le tagata na afaina i se tasi o le au osofaʻi ao isi na sasaina le tagata manua ma o latou lima ma gau le isu, auvae, po o le ivi.
(iii) Faʻasalaga tigaina o le tino. Tagai i le faaparakalafa (4) (a) (iii).
Le itiiti na aofia ai solitulafono.
(1) osofaʻiga faigofie . Leai
(2) Faʻasalaga e faʻaaogaina e se pu . Mataupu 128-osofaiga faigofie
(3) Faʻailoga i luga o se komisi, tusi saisai, leai se komisi, poʻo se tagata ofisa laʻititi . Mataupu 128-osofaʻiga faigofie; osofaʻiga ua faʻaumatia e se pu
(4) Faʻailoga i luga o se tagata ofisa poʻo le faʻalogo i le faʻatinoina o tiute, poo luga o se tagata i le faatinoina o tiute a leoleo . Mataupu 128-osofaʻiga faigofie; osofaʻiga ua faʻaumatia e se pu
(5) O le faaoolima na faʻaaogaina e se pati i luga o se tamaititi i lalo ifo o le 16 tausaga . Mataupu 128-osofaʻiga faigofie; osofaʻiga ua faʻaumatia e se pu
(6) Faʻailoga i se auupega mataʻutia po o isi auala poʻo le malosi e mafua ai le oti poʻo manuaga ogaoga o le tino . Mataupu 128-osofaʻiga faigofie; osofaʻiga ua faʻaumatia e se pu
(7) O le faaoolima lea e afaina ai le faaoolima i manuaga ogaoga i le tino . Mataupu 128-osofaiga ma se auupega matautia; osofaiga faigofie; osofaʻiga ua faʻaumatia e se pu
Faasalaga aupito maualuga.
(1) osofaʻiga faigofie .
- (A) Aotelega. Le faʻamaonia mo le 3 masina ma le faʻaaogaina o le lua-vae tolu totogi i le masina mo le 3 masina.
(B) Pe a faia faʻatasi ma se fana e lelea . Faʻaleagaina le faʻaleagaina, faʻaaogaina o totogi uma ma alauni, ma le taofia mo le 3 tausaga.
(2) Faʻasalaga e faʻaaogaina e se pu . Lafoaia o amioga le lelei, soloia uma totogi ma alauni, ma le taofia mo le 6 masina.
(3) Faʻailoga i luga o se tagata ofisa faipule o le au faʻaauupegaina a le Iunaite Setete poʻo se malo mai fafo, e le o le faatinoina o le tofi . Faʻaleagaina le faʻaleagaina, faʻaaogaina o totogi uma ma alauni, ma le taofia mo le 3 tausaga.
(4) Faʻamalaga i luga o se tusi poloaiga, ae le o le faʻatinoga o le ofisa . Faʻaleagaina le faʻaleagaina, faʻaaogaina o totogi uma ma alauni, ma le taofia mo le 18 masina.
(5) Faʻasalaga i luga o se ofisa e le faʻasalaga pe leai foi, ae le o le faatinoina o le ofisa . Lafoaia o amioga leaga, faʻaaogaina o totogi uma ma alauni, ma le taofia mo le 6 masina.
(6) Faʻasalaga i luga o se fitafita poʻo le mataʻituina i le faʻatinoina o tiute, poʻo i luga o soʻo se tagata o ia, i le faʻatinoina o le ofisa, o loʻo faʻaalia leoleo leoleo, leoleo militeli, leoleo o le teritori, matai i lima, poʻo isi ofisa faʻamasinoga . Faʻaleagaina le faʻaleagaina, faʻaaogaina o totogi uma ma alauni, ma le taofia mo le 3 tausaga.
(7) O le faaoolima na faʻatumuina e se pati i luga o le tamaititi i lalo ifo o le 16 tausaga . Faʻaleagaina le faʻaleagaina, faʻaaogaina o totogi uma ma alauni, ma le taofia mo le 2 tausaga.
(8) Faʻailoga i se auupega matautia poʻo isi auala e faʻamalosi ai e maua ai le oti poʻo manuaga ogaoga o le tino .
- (a) Pe a faia i se fana e ave i luga . Faʻaleagaina le faʻaleagaina, faʻaaogaina o totogi uma ma alauni, ma le taofia mo le 8 tausaga.
(b) Isi mataupu . Faʻaleagaina le faʻaleagaina, faʻaaogaina o totogi uma ma alauni, ma le taofia mo le 3 tausaga.
(b) Isi mataupu . Faʻaleagaina le faʻaleagaina, faʻaaogaina o totogi uma ma alauni, ma le taofia mo le 5 tausaga.
Le isi mataupu > Mataupu 129 -Fapapa>
Lisi Faamatalaga mai le Tusi Taiala mo Faamasinoga Martial, 2002, Mataupu 4, Parakalafa 54
- (a) Pe a afaina le manua ma se fana ua ave . Faʻaleagaina le faʻaleagaina , faʻaaogaina o totogi uma ma alauni, ma le taofia mo le 10 tausaga.