Le Suesuega o Solitulafono ma Faʻaiuga ma Taunuuga
Etymology of Criminology
O le "Solitulafono" e mafua mai i le criminal Latina, o lona uiga o le tuuaiga, ma le upu Eleni na faaliliuina, lea na taua o le "suesuega o," o le mea lea o le suesuega o le solitulafono.
O le a le Solitulafono?
Criminology o se lala o le sociology ma e, i se tulaga, na suesueina i se tasi o auala pe fia afe tausaga. E le o toe mamao lava, e ui lava, ua amanaiaina o se faasaienisi faasaienisi i lana aia tatau.
- Aoao atili e uiga i le amataga ma le faʻaonaponei o talafaasolopito o le faʻasalaga
Tagata solitulafono solitulafono
Tagata solitulafono solitulafono e matamata i le lautele o mataupu e fesootaʻi ma solitulafono. E faʻamaoni i latou i le suʻesuʻeina e le gata o mafuaʻaga o solitulafono ae o aʻafiaga lautele.
- Aoao atili e uiga i le galuega a se tagata solitulafono
I le mea moni, o tagata ulavavale e tilotilo i itu uma o le amio leaga. E aofia ai le aʻafiaga o solitulafono i luga o tagata taʻitasi e afaina ma o latou aiga, sosaiete lautele, ma e oʻo lava i tagata solitulafono. O nisi o vaega patino e faʻalauiloaina ai le ulaula e aofia ai:
- Taimi o solitulafono
- Nofoaga o solitulafono
- Mafuaʻaga o solitulafono
- Ituaiga o solitulafono
- Sosaiete ma tagata taitoatasi taunuuga o solitulafono
- Faʻaauau agaʻi i solitulafono
- Tali a tagata taʻitoʻatasi i solitulafono
- Tali a le Malo i solitulafono
Aoga o Mafaufauga i totonu o Solitulafono
O le sini faaiu o le faia o mea sese, o le mea moni, o le fuafuaina lea o aʻafiaga o mafuaʻaga o amioga faasolitulafono ma ia atiina ae auala lelei ma le agavaʻa e puipuia ai. O loʻo taʻitaʻia ai i le tele o aʻoga mafaufauga i totonu o le amio pulea, o ia mea uma e vaʻavaʻai i mea taua e aafia ai amioga mataga ma le oʻo mai o ni faaiuga eseese e uiga i le auala sili e faʻafeiloai ai i mataupu.
O aʻoga muamua e tolu o mafaufauga i totonu o le faʻasalaga, o le Aoga Faʻapitoa, o le Positivist School, ma le Chicago School.
Aoga Faʻatonu
O le Classical School of criminology, na lagolagoina e le loia Italia Cesare Beccaria, o loo aofia ai manatu ma talitonuga o solitulafono e faavae i nei manatu autu e fa:
- E i ai i tagata taʻitoʻatasi se filifiliga saoloto e fai ai filifiliga ma galulue i la latou lava loto;
- E masani ona saili e tagata le fiafia ma aloese mai le tiga, ma o le a latou fuafuaina ma le saʻo le tau ma le manuia pe a filifili e faia se mea;
- O le faasalaga e mafai ona faʻaaoga e taofia ai solitulafono, ma o le mamafa o le faasalaga e tatau ona tutusa ma le solitulafono lava ia;
- O le televavave ma le mautinoa o le faasalaga o le mea sili lea ona taua i le taofia o solitulafono.
Aʻoga e le mafai
O le Aoga Positivist e fai mai o loʻo i ai isi mea i le galue i amioga mataga e ese mai i le faigofie o le sailia o le fiafia ma le aloese mai le ita. O le gasegase e manatu i itu i fafo ma totonu ole itu atonu e sili atu nai lo le pule a le tagata. E aofia ai aʻafiaga o meaola, mafaufau, agafesootai ma le siosiomaga.
O le aoga a le aoga e muamua ona faʻaogaina le metotia faasaienisi i le suʻesuʻega o amio a le tagata. Na tuʻuina atu i luma le matāfaioi o le ulaula e pei o se saienisi faʻasaienisi ma taliaina.
O se tasi o uluai tagata e sili ona lauiloa o le tagata, e ui lava, Cesare Lombroso, na tilotilo i foliga o le tino o tagata solitulafono e pei o foliga oo latou ulu ma le maualuga oo latou alafau e fautuaina ai e faapea o le biology e ono mafai ai e nisi tagata ona gauai atu i amioga faasolitulafono. O le mea moni, ua leva ona faaleaogaina, ae o le talitonuga a le aoga e tatau ona aofia ai se suesuega o le solitulafono le siosiomaga o loʻo tupu ai le solitulafono e tumau pea lona talafeagai.
Aoga a Chicago
Na taʻua foi o le Ecological School, o le Aoga a Chicago na amataina i le vaitau o le 1920 i le vaega o le sosaiete i le Iunivesite o Chicago. O lenei aʻoga na faʻaalia ai le manatu o amio a le tagata, e le itiiti ifo i se vaega, e fuafua i le faʻalapotopotoga lautele. E aʻafia ai mafaufauga faʻale-mafaufau ma mea tau le siosiomaga i le sailiga e fuafua mafuaʻaga o amioga mataga.
O loʻo taʻua i le Chicago School e faʻapea, o tagata soifua e faʻafetaui ma o latou siosiomaga. O siosiomaga faʻaleagafesa leaga, e pei o le mativa o le nuʻu, mo se faʻataʻitaʻiga, e taʻitaʻia ai le faʻavaeina o le faʻalapotopotoga. O lenei siosiomaga e faʻaleagaina ai le gafatia o se sosaiete e taulimaina ma le lelei le solitulafono lea e mafua ai ma faatupu ai se mafaufauga faasolitulafono i totonu o le alalafaga e aveesea ai solitulafono i totonu ia
Faʻafaigofieina le Sosaiete a Solitulafono
O le togafiti faʻamalosi e taʻitaʻi atu ai i le faaleleia atili o le faiga faʻafaʻamasinoga o soligatulafono , e aofia ai la tatou tali atu i le solitulafono ma a tatou togafitiga o tagata pagatia ma tagata solitulafono. O loʻo faʻaauau pea ona fesoasoani ia i tatou ia malamalama atili i tau moni o solitulafono mo tagata uma e aofia ai ma le sosaiete atoa.
O le solitulafono solitulafono ua oo atu ai i vaega sili atu ona faapitoa o suʻesuʻega, e aofia ai mea tau le siosiomaga . Ua faʻapupulaina foʻi le faʻaogaina o togafitiga ma faiga faʻaleaoga a le leoleo, o nisi oi latou e le ogatusa ma isi, e pei o le "tatala faamalama" ofisa leoleo, leoleo faʻalapotopotoga ma le faʻalauiloaina o leoleo.
Tagata faigaluega i Solitulafono
O tagata faigaluega i mea ulavavale e tele ma eseese. O le mauaina o se tikeri i le fanua e mafai ona tatala faitotoa mo sailiga faaleaoaoga poʻo suʻesuʻega maualuluga i vaega e pei o le mafaufau i le mafaufau , poʻo le saunia o se faavae mausali mo se galuega faʻafaamasinoga tau solitulafono . Po o le a lava le auala, o le solitulafono e mafai ona avea ma se mea manaia ma tauia.