Mea e Tupu Pe a Faʻasalalau le Kamupani Vaega 11 Faletupe

Na o le taʻua o le Mataupu 11 ua mafua ai le matataʻu i loto o tagata o lo o nofo aitalafu ai, o tagata faatau ma tagata e ana galuega. Ioe, o se gaioiga ogaoga mo se kamupani e ave ma e mafai ona i ai ni taunuuga matuia mo le au faigaluega. E le gata i lea, e le o se mea na tupu.

O le mataupu 11 o se ituaiga o gaumativa lea e toatele tagata na faʻalogo i ai ae toaititi e iloa tele. E foliga mai, ua e faalogo e uiga i se kamupani tele e pei o le General Motors poʻo le Macy, peitaʻi, e le na o le au taaalo tele e failaina.

Laititi pisinisi ma o nisi taimi e oo lava i tagata taitoatasi e failaina.

O le mataupu 11 e masani ona faʻaaogaina e se pisinisi e toe faʻatulaga ai lana aitalafu i lalo o le puipuiga a le faamasinoga o le gaumativa. Mo le tele o tagata faigaluega (ma laiti), e maua ai se auala e puipuia ai le pisinisi ma aseta a le kamupani aʻo fefaʻasoaai ma isi tagata faʻatau aitalafu.

Mo nisi o aitalafu 11 (o le mea lea tatou te taʻua o le tagata poʻo le kamupani e failaina le mataupu o le gaumativa), o le Mataupu 11 mataupu o se auala e faʻatulagaina ai le kamupani e faʻatau atu pe faʻatau atu meatotino poʻo le faʻatinoina o le faʻamaonia.

O nisi mataupu 11 e matua manuia (mafaufau i le General Motors ma le Chrysler), ao isi e le (Lehman Brothers, Washington Mutuale). I le 2013, toeitiiti 9,000 Mataupu 11 mataupu na faʻatuina i totonu o le faletupe. E oo atu i le 2016 o lena fuainumera ua paʻu i le silia ma le 7,000.

Pe a fai se faila a le faila o le Vaega 11, o le au faigaluega e malamalama lelei lava. O le toatele o tagata ua vaivai i le taua o le tele o layoffs, purges, ma fusiga.

O lenei tusiga o loʻo suʻesuʻeina nisi o auala o loʻo aʻafia ai le Vaega 11 i lena aufaigaluega, ma mea e tatau ona e iloa pe a auai lau kamupani i tulaga.

O au aia tatau e pei o se tagata faigaluega eseese e fuafua i luga o pe na tuʻuina atu e lau kamupani se mataupu o le faamaapeina o mataupu 7 poo se mataupu e toe faatulaga ai mataupu 11. O le mea e leaga ai mo le tele o tagata faigaluega, mataupu e amataina e pei o toe faʻafouina e masani ona liliu i le Vaega 7 ma faʻamaeʻa le alu ese mai pisinisi.

Tulaga o Iopu

Afai o le faila a le faila Failautusi 7, ua faamutaina le faia o pisinisi, ae o se kamupani e failaina le Vaega 11 e masani ona faamoemoe e faaauau pea i pisinisi aʻo feutagai ma ana tagata aitalafu e toe faatulaga lana aitalafu. E faia i lalo o le puipuiga a le faamasinoga o le gaumativa, o lona uiga o le tele o ana gaoioiga e tatau ona faamaonia e le faamasino o le gaumativa, ma e tatau foi i tagata o lo o nofo aitalafu ai le kamupani ona sailia le faamaoniga a le faamasinoga ao lei mafai ona latou faia se tagi faasaga i le kamupani.

O le iai o se manaʻoga e toe faʻatulaga aitalafu e masani ona faauigaina e maualalo le tupe maua a le kamupani ma o tupe faʻaalu e maualuga. O tupe faʻaalu e fesoʻotaʻi ma se aufaigaluega, e aofia ai totogi, penisione ma isi faʻamaonia, e masani ona fai ma sui o le kamupani aupito sili ona taugata, ma e le masani ai mo tagata o loʻo nofo aitalafu ona talosagaina lena pulega e faia se gaoioiga e faʻaitiitia ai tau o galuega. O le mea lea, o layoffs i le taimi o mataupu mataupu 11 e le masani ai. O loʻo faʻapipiʻi pea ma faʻatino galuega i tulafono a le setete ma le setete.

O le mea moni, o nisi kamupanī e vaʻaia a latou maliliega tau fefaʻatauaʻiga tuʻufaʻatasiga o le a le mafai ona faʻaaogaina o le a failaina le mataupu mataupu 11. O aiaiga i tulafono o le gaumativa e mafai ai e kamupani ona teena pe toe faʻafouina konekarate o maliliega i nisi tulaga. Sili atu i lalo.

Faiga Faʻavae o le Faʻasalaga ma le Faʻamālōlōina (WARN) Act

O le Tulafono o le Faʻasalaga e manaʻomia ai nisi tagata e ana galuega e tuʻuina atu i tagata faigaluega ua aʻafia le 60 aso le faʻasilasilaga o soʻo se faʻalapotopotoga poʻo le tapunia. I se tulaga lautele, ina ia agavaa tagata e ana galuega e tatau ona iai le 100 pe sili atu taimi faigaluega ma e le itiiti ifo ma le 50 tagata faigaluega ua aʻafia. O le Tulafono o le Tulafono e faʻaaoga e tusa lava pe na tuʻuina atu e le pisinisi se mataupu mataupu 11. Ae, e pei lava o tulafono uma a le malo, o loʻo i ai tuusaunoaga.

Afai o lau kamupani e noatia i le Tulafono o le WARN Act, ma e te leʻi mauaina le 60 aso o se faʻamatalaga o se laupepa poʻo le tapunia, e mafai ona e agavaa i taui mo au totogi ma faamanuiaga mo na aso e 60 e ui lava i le failaina o le gaumativa.

Totogi

Afai o loʻo aitalafu le kamupani ia te oe i totogi pe a failaina le Faletupe 11, o le a lava le umi e te faʻaauau ai i le kamupani, e le tatau ona faʻavevesi au siaki.

O le a sailia e le kamupani se faʻatagaga mai le faamasinoga e faʻaauau pea ona totogi ana tagata faigaluega pe a faʻaauau pea ona faia pisinisi.

Afai, ae ui i lea, o le a tuʻuina oe pe a failaina le mataupu pe leiloa lau galuega ae leʻi faʻasalaina, ma o loʻo e nofo aitalafu i totogi poʻo faamanuiaga, ua avea oe ma tagata o loʻo nofo aitalafu i le aitalafu aitalafu a le Vaega 11. I le avea ai o oe o se tagata o loʻo nofo aitalafu ai, e te auai i vaega o tagata faʻatau, tagata faʻatau aitalafu, tagata faʻamaonia aitalafu ma e aofia ai paʻaga. Atonu o se taimi ao le i totogiina oe pe o le a lau nonogatupe. E leai foi se faʻamautinoa o le a totogiina oe i mea uma o loʻo e nofo aitalafu ai.

I le Mataupu 11 mataupu, o loʻo tuʻuina atu i le tagata o loʻo nofo aitalafu le tele o tulaga taua e faʻatatau i le natura o le aitalafu. O le tele o totogi o tagata faigaluega o loʻo taʻua o le "faamuamua" talosaga ma o le a totogiina i luma o le tele o isi aitalafu masani. O lenei tulaga faamuamua e faatatau i totogi na maua i totonu o le 180 aso ao le i faatoai le mataupu ma e tapulaa i le aofaiga e $ 12,850 (e oo mai ia Aperila 2016; o lenei aofaiga e mafua ona o le faateleina i le 2019). "Totogi" o le a aofia ai totogi aso, sala, komisi, totogi o totogi, toesea, ma totogi maʻi malologa.

Soo se totogi e sili atu nai lo le tapulaa faamuamua po o lena aso e sili atu nai lo le 180 aso e mafai ona tapaina, ae o le a faia tutusa ma isi faʻaupuga faʻamaonia lautele. Afai e tuʻuina oe i le taimi o le mataupu, e foliga mai o le a faʻatonu e le faʻamasinoga o le gaumativa soʻo se totogi poʻo ni faamanuiaga e te nofo aitalafu ai e tatau ona totogi vave. Afai e le tupu lena mea, o lau totogi ma faamanuiaga e le totogia e ono mafaufauina o se "pulega," o loʻo i ai se tulaga maualuga atu nai lo le "talosaga avega."

Maliega Faʻasoa Faʻatasi

O konekarate a Union, poʻo maliega faʻasoa faʻatasi, e le saogalemu i le mataupu 11 o le gaumativa. O le mea moni, o nisi kamupani na failaina Mataupu 11 mataupu ma le finagalo manino o le faʻaaogaina o tulafono o le gaumativa e saili ai le fefaʻatauaʻiga o aiaiga fou e ui lava e leʻi maeʻa le konekarate faʻatasi.

Afai o se konekarate faapena e avea ma avega i le kamupani aitalafu, o tulafono ole gaumativa e mafai ai e le kamupani aitalafu ona teena le konekarate. O le teena o le konekarate e mafai ona i ai se aafiaga lelei i le mafai e le kamupani ona toe faʻaopoopo, ae o le a iai ni taunuuga taua, e pei lava pe a solia le konekarate i fafo atu o le gaumativa.

Ina ia mafai ona maua le mea e sili ona lelei mo le kamupani, o le a masani ona maua e le tagata nofo aitalafu le faʻamaonia ma le faʻaleleia mai le aufaigaluega tuʻufaʻatasia. Afai o le faaletonu tau tupe a le kamupani e ogaoga, o le le mafai ona oʻo atu i ana augatasi e mafai ona faasalalauina le malaia mo lē ua nofo aitalafu ma taitai atu ai i le taua o le faaliliuina o le mataupu i le mataupu 7 ma le faamaapeina.

Tutoatasi Tumaoti

Afai o oe o se kamupanī tutoatasi o loʻo mauaina ni komiti faʻatau mai le kamupanī o le kamupanī, e mafai foi ona e faatoai atu se mea e ave i ai le faamuamua mo le totogi e le i totogia na e mauaina ao le i faauluina le mataupu, pe afai o le 12 (12) masina ao lumanai le le toe faia o pisinisi e le kamupani maua le itiiti ifo ma le 75% o lau tupe maua mai le aitalafu. Afai e le totogiina oe mo le galuega na e malilie e fai pe a uma ona faila le Pepa 11, e tatau ona vaʻaia oe e fai ma faʻasalaga tau pulega.

Faamaoniga o Tagi

Tusa lava pe o iai lau talosaga e ave i ai le faamuamua, o se talosaga tau pulega poo se tagi e le faʻamaoniaina, Ina ia mafai ona totogi lau aitalafu, e tatau ona e failaina se pepa e taʻua o le "Faamaoniga o le Tagi," e lagolagoina e soo se pepa e faailoa ai le tele o lou talitonuga oe nofo aitalafu. Aoao atili e uiga i le faʻatinoga e ala i le kiliki i le Faatumu o se Faʻamataoniga o le Talosaga Talosaga. E tatau foi ona e faila se faamaoniga o le tagi mo soʻo se tagi inisiua e leʻi totogia poʻo ni tupe faʻaalu e leʻi faʻaaogaina e mafai ona e tusia. O nei mea o le a avea ma taʻutinoga le faʻamautuina.

Faʻasalaga mo le Le faigaluega

O lau aia tatau e faila mo le leai o se galuega, e tusa lava pe e te leiloa lau galuega ona o le faletupe a lau kamupani.

Soifua Maloloina ma Penisione

E ui lava e le o mautinoa e tupu, e ono mafai ona faʻaitiitia lau soifua maloloina ma fuafuaga penisione. Ae, soʻo se penisione na e maua i lena tulaga e tatau ona saogalemu. O le tele o nei fuafuaga o loʻo pulea e le ERISA (Tulafono mo le Puipuiga o Tupe Maua mo Tagata Totogi), ma Fuafuaga Aotelega a le Fuafuaga taʻitasi Fuafuaga e tatau ona tuʻuina atu ai faʻamatalaga e uiga i mea o le a tutupu i aseta penisini ma faamanuiaga tau soifua maloloina.

Penisione

O le mea lautele, o le ERISA e manaʻomia le tausia o faamanuiaga tau penisione e ese mai i isi aseta a le kamupani, pe umia faʻamaonia pe teu faʻafaigaluega i totonu o se inisiua inisiua. E manaʻomia e le ERISA soʻo se penefiti totogi penisione e maua mai i le 100% pe a faʻamaʻapeina le kamupani. O le tele o penefiti faʻapitoa penisione o loʻo faʻamauina foi e le Malo Tele.

I le Mataupu 11 mataupu, e mafai e le kamupani aitalafu ona fesili i le faamasinoga o le gaumativa mo le faatagaga e faamuta ai pe suia lau fuafuaga penisione. Afai o loʻo faʻatupeina atoa lau fuafuaga, o le a faʻaaoga e lou tagata faigaluega muamua ia aseta fuafuaga e faʻatau ai se tausaga faʻaletupe e totogi ai au faamanuiaga. Afai ua faʻamutaina lau penisione o se vaega o le gaumativa poʻo le Pension Benefit Guaranty Corporation (PBGC), o le a faʻaalu e le PBGC meatotino ma noataga a le fuafuaga ma o le a totogi au faamanuiaga, i le noatia ma le fai fuafua i ni faʻasalaga tau tala.

401 (k)

Afai e iai lau fuafuaga 401 (k), e le mafai ona faʻaaogaina le tupe i na teugatupe e le kamupani e totogi ai tagata o lo o nofo aitalafu ai le kamupani, ae le o le kamupani e tuʻuina atu soʻo se saofaga i le lumanaʻi pe fetaui ma tupe. Afai o lau 401 (k) o loʻo teufaafaigaluegaina i au faʻatauga a le kamupanī, atonu e atamai le mafaufau pe o le tau o le faleoloa ua paʻu ae atonu o le a toe faʻaleleia, pe o le taimi e eseese ai pe afai e mafai.

Soifua Maloloina

Afai e faʻaauau e le kamupanī ona fuafuaga faʻalesoifua maloloina, o le a le mafai ona faaauau lau inisiua i lalo ole COBRA . Ae ui i lea, e ono mafai ona e faʻaliliu pe faʻatau se pepa faʻavae a le tagata lava ia, pe auai i le faiga faʻavae a lau toʻalua. Afai o loʻo e mauaina penefiti soifua maloloina e pei o se litaea poʻo au penefiti o le taunuuga o se maliega faʻasoa faʻatasi, atonu e mafai ona e faʻalagolago i tulafono faʻaletupe o le gaumativa. O lau faʻavae muamua o le faʻafesoʻotaʻi lea i le pule o fuafuaga taʻitasi poʻo lau sui auai.

Faʻafouina e Carron Nicks Aperila 2017.