O le saoasaoa i luma o se mea itiiti i le mea fou o le lomitusi lolomi i le 1456, lea e faatatau ia Johannes Gutenberg, ma ua ia te oe le amataga o le faasalalauina lautele o faamatalaga, o lona uiga o tala fou.
Faʻavave i luma, i le 1920, ma matou vaʻaia nisi o atinaʻe fou i le aufaasālalau talafou, e pei ona faia ma faʻaaogaina tulaga faʻapitoa o le tusitala.
O le a le Journalism?
Talafou o le lipotia o tala fou. Ma, e pei ona ou matauina iinei , o faavae autu o le 5 W o: O Le, O le a, O fea, Taimi ma le Aisea o se tala. E ui o le lolomiina o tusitala e usitai i se faiga manino o auala latou te tuuina atu ai se tala, e tele mataupu o loo lipotia mai. Afai e te suʻeina soʻo se nusipepa tele, e pei o le Washington Post poʻo le New York Times , o le ae matauina uma vaega eseese. O se faamalositino lelei e maua ai se lagona mo ituaiga eseese o tala fou ua lipotia o le siakiina lea o se lomiga o le vaiaso o pepa lapopoa - ona e matauina ai lea o mea uma mai le malaga i taʻaloga i pisinisi i faatufugaga ma aganuu.
"Genres" i le Journalism
I le faaopoopo atu i mataupu eseese o loʻo lipotia mai i le tusitala, e iai foʻi auala eseese e faʻasalalau ai le tala.
I se aotelega, o loʻo i ai sitaili eseʻese poʻo "ituaiga" o le tusitala. O nai faʻataʻitaʻiga e aofia ai le tagata suʻesuʻe faʻasalalau (lea e taumafai ai se tusitala e faʻaalia le mea sese e ala i le mulimuli i se tala e pei lava o se tagata faʻamalosi); ma le umi poʻo le tala faʻasolopito, e lauiloa foi o le "tala fou fou" (o tala e umi ma toetoe lava tutusa).
E i ai foi se vaʻavaʻaʻiga i le va o ni faʻalapotopotoga, lea e mafai ona aofia ai se tagata poʻo se faʻasologa, ma tala faʻasalalau saʻo, lea e faʻamatala saʻo atu ai se mea na tupu.
Faitau Faʻamatalaga i le Tusitala
O loʻo taʻua i luga o se mea e le mautonu le faʻailoga o le tusitala, o se mea lelei tele le faitau atili e uiga i le fanua pe afai e te fiafia i ai. I lea tulaga, o nisi nei o tusi, mai tuusaʻo tuusaʻo e uiga i le tusiaina o tala i lagona fiafia (ma o nisi taimi e valea) tala o le avea ma se tusitala:
- Elemene o le Tusitala a Bill Kovach ma Tom Rosenstiel: O lenei tusi o se faʻamatalaga lelei i luga o autu o tala fou.
- Taiala o Fesoʻotaʻiga a le Aufaʻasalalau mo le Tala Fou : O se isi taʻiala lelei e tuʻu saʻo ai le lipotia o tala fou.
- Le New New Journalism na saunia e Robert Boynton: O se tuufaatasiga matagofie o faatalatalanoaga ma nisi o failautusi umi o loo galulue i aso nei. Ae maise lava talu mai ona faʻamatalaina e le au tusitala auiliiliga oa latou agavaʻa galuega ma pe na faapefea ona latou amata i le galuega.
- O le Mammoth Book of Journalism: 101 Faʻatonuina mai Tusitala Sili ma le Aufaʻusipepa na tusia e Jon Lewis: Talu ai ou te manatu e taua tele le na o le faitauina o tusitusiga sili e avea ai ma se tusitala lelei, o lenei aoina o se nofoaga lelei e amata ai. I totonu o lea mea o le ae maua ai ni fasipepa e nisi o moli i totonu o le fanua, tagata uma mai Hemingway i Orwell.
- Fefe ma le 'inoʻino i Las Vegas na saunia e Hunter S. Thompson: O le a le mea e fai e tamaloloa e toʻalua ma se taavale-tumu i fualaau faʻasaina mo se peteru i Vegas e fai ma le tusitala? Ia, Thompson, o ia lea na faʻatupeina i le fatuina o le Gonzo Journalism - o lona uiga e leai se totogi e iloa ai na ia faʻaofiina o ia lava i ana tala - o se tagata lauiloa i le fanua. I le taʻavale, o le tusi o se faitauga fiafia tele. (Ma siaki le Mataʻu ma le Faʻafefe: I luga o le Auala Faʻafanua, lea o loʻo aofia ai Thompson i le '72 faʻasalaga a le peresetene ... e pei o le le faaaloalo ma le faʻamautuina e pei ona faʻaalia.)
- Taumafa, Laʻau & Lea e Lynne Truss: E tusa lava pe e te le o fuafua e avea oe ma se kopi o le kopi, e tatau ona e sili atu nai lo le gafatia o tomai i le kalama. Ma o lenei taiala sili ona taua i faailoga ua avea ai se tala manaia ma se mea malie tele.
- O Elemene o Style e William Strunk ma EB White: Talu ai e le mafai ona tatou talanoa i le kalama ma e le o taʻua le tusi masani i luga o le autu, ou te fautuaina le siakiina o lenei tamaʻi tusi; o le uluai faatulagaga, na uluai lolomiina i le 1957, mo vaega faavae o le tusitusi.
- O tama i luga o le pasi a Timothy Crouse - O se tala e sili ona alofagia i le taimi o Crouse i le maeʻa ai o le "72 filifilia o le peresetene e avea o se tusitala "i luga o le pasi," e pei o le malaga faatasi ma sui (e pei foi o Thompson i luga o le Fefe ma le Faalumaina o le Auala Faʻapitoa) Nixon ma McGovern.